Con lớn như thế nào?

Bốn giai đoạn tăng trưởng

Chiều cao của con không tăng đều suốt tuổi thơ. Theo tổng hợp của AAFP (2015), tốc độ lớn trung bình:

• Năm đầu đời: 23–27 cm — nhanh nhất cả cuộc đời.
• 1–3 tuổi: chậm dần, khoảng 10–14 cm rồi 8 cm/năm.
• 3–5 tuổi: khoảng 7 cm/năm; từ 5 tuổi đến trước dậy thì: 5–6 cm/năm.
• Dậy thì: tăng tốc trở lại — năm lớn nhanh nhất, bé gái khoảng 8–12 cm, bé trai khoảng 10–14 cm.

Sau đỉnh dậy thì, tốc độ giảm dần cho đến khi sụn tăng trưởng đóng lại và chiều cao dừng.

Di truyền và "chiều cao di truyền"

Gen của bố mẹ là yếu tố lớn nhất quyết định con có thể cao đến đâu. Bác sĩ thường ước tính chiều cao di truyền: lấy tổng chiều cao bố và mẹ, cộng 13 cm (con trai) hoặc trừ 13 cm (con gái), rồi chia 2. Đa số trẻ trưởng thành nằm trong khoảng ±10 cm quanh con số này.

Dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động và sức khoẻ không "thêm" chiều cao vượt tiềm năng, nhưng thiếu chúng có thể khiến con không đạt tiềm năng đó.

Kênh tăng trưởng

Trên biểu đồ WHO, các đường bách phân vị (P3, P15, P50, P85, P97) như những "làn đường". Sau 2–3 tuổi, đa số trẻ đi khá đều trong một làn. Con ở P25 hay P75 đều bình thường nếu con đi đều trong làn của mình.

Hai tình huống cần chú ý: con ở dưới P3, hoặc đường của con cắt xuống qua các làn (tụt kênh) sau 3 tuổi.