Dấu hiệu sắp ngừng cao: 5 tín hiệu cơ thể em nên biết

Vì sao cơ thể ngừng cao?

Xương dài như xương đùi, xương cẳng chân có một lớp sụn mỏng ở hai đầu gọi là sụn tăng trưởng (đĩa sụn). Chiều cao tăng lên là nhờ lớp sụn này liên tục sinh ra tế bào mới rồi hoá thành xương. Khi em vào dậy thì, hormone sinh dục làm em lớn vọt, nhưng cũng dần khiến lớp sụn mỏng đi. Đến lúc lớp sụn hoá xương hoàn toàn — gọi là đóng sụn tăng trưởng — xương không dài thêm được nữa.

Quá trình này diễn ra từ từ trong vài năm, không phải “một sáng thức dậy là hết cao”. Vì vậy, các dấu hiệu dưới đây cũng xuất hiện dần dần. Hiểu được chúng giúp em biết mình đang ở chặng nào để chăm sóc bản thân đúng cách, chứ không phải để lo lắng.

Dấu hiệu 1: Tốc độ tăng chậm lại rõ rệt

Đây là dấu hiệu đáng tin nhất mà em có thể tự theo dõi. Ở đỉnh dậy thì, nữ tăng khoảng 8–9 cm/năm, nam khoảng 9–10 cm/năm. Sau đỉnh, tốc độ giảm dần: 5–6 cm, rồi 2–3 cm, rồi dưới 1–2 cm mỗi năm. Khi em đo cách nhau 6 tháng mà gần như không thay đổi, nhiều khả năng sụn tăng trưởng đã gần khép.

Mẹo đo chuẩn: đo buổi sáng, chân trần, đứng sát tường, đo hai lần lấy trung bình. Em có thể lưu từng lần đo trong Sổ theo dõi tăng trưởng để công cụ tự tính tốc độ cm/năm.

Dấu hiệu 2 (nữ): Kinh nguyệt đã có từ 2 năm trở lên

Với các em gái, đỉnh tăng tốc thường đến trước kỳ kinh đầu tiên. Theo HealthyChildren.org của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, phần lớn các em chỉ cao thêm khoảng 2,5–5 cm sau khi có kinh. Một nghiên cứu theo dõi 793 em gái Thụy Điển (Frontiers in Pediatrics, 2024) ghi nhận mức tăng sau kỳ kinh đầu có trung vị khoảng 7 cm, khác nhau rất nhiều giữa từng người, và phần lớn diễn ra trong 1,5–3 năm.

Vì vậy, nếu kinh nguyệt của em đã đều đặn từ 2 năm trở lên, em đang ở chặng rất cuối của tăng trưởng. Đọc kỹ hơn trong bài con gái mấy tuổi ngừng cao.

Dấu hiệu 3 (nam): Giọng trầm hẳn, râu rậm dần

Ở các em trai, vỡ giọng thường xảy ra ngay sau đỉnh tăng tốc. Theo HealthyChildren.org, thanh quản to ra ngay sau khi tốc độ tăng chiều cao đạt đỉnh, còn râu thưa xuất hiện khoảng hai năm sau khi có lông mu. Khi giọng em đã trầm ổn định, râu rậm dần, vai rộng và cơ bắp phát triển rõ, em thường đã qua giai đoạn tăng nhanh nhất và đang ở chặng chậm lại.

Tuy vậy, nhiều em trai vẫn còn cao thêm vài cm đến 17–18 tuổi, vì MedlinePlus ghi nhận tăng trưởng của nam chỉ chậm hẳn quanh 18 tuổi. Đừng vội kết luận chỉ vì giọng đã trầm.

Dấu hiệu 4: Tuổi xương gần trưởng thành

Tuổi xương là độ trưởng thành của bộ xương, được bác sĩ đọc trên phim X-quang bàn tay – cổ tay trái. Tuổi xương có thể khác tuổi thật 1–2 năm. Khi phim cho thấy các sụn tăng trưởng gần như đã khép (thường tuổi xương khoảng 15 ở nữ, 17 ở nam), khả năng tăng thêm còn rất ít. Đây là cách chính xác nhất, vì vậy nếu em và bố mẹ muốn biết chắc, hãy hỏi bác sĩ về chụp tuổi xương.

Dấu hiệu 5: Cơ thể đã phát triển như người trưởng thành

Ngực và lông mu ở nữ đạt hình dạng người lớn (thường 13–14 tuổi trở đi), cơ quan sinh dục và lông cơ thể ở nam đạt hình dạng người lớn (thường 17–18 tuổi), bàn chân không tăng cỡ giày nữa. Bàn chân thường ngừng lớn sớm hơn chiều cao một chút, nên đây là tín hiệu tham khảo.

Em nên làm gì khi thấy các dấu hiệu này?

Nếu em vẫn còn đang tăng, dù chậm, đây là lúc tận dụng tốt nhất phần tăng trưởng còn lại: ngủ đủ 8–10 giờ, ăn đủ đạm và sữa (xem thực đơn 7 ngày), vận động 60 phút mỗi ngày. Nếu em đã ngừng cao, hãy nói thật với bản thân: dinh dưỡng hay vận động lúc này không làm xương dài thêm. Nhưng em vẫn có thể đứng thẳng hơn, khỏe xương, khỏe cơ — những điều giúp em tự tin và khỏe mạnh lâu dài. Lộ trình cho từng giai đoạn có tại phương pháp Cao 360°. Muốn biết nhanh mình đang ở đâu, em làm thử Kiểm tra 3 phút.