Cúi điện thoại và gù lưng tuổi teen: em cần biết gì?

Cúi điện thoại tạo bao nhiêu lực lên cổ?

"Text neck" (cổ cúi điện thoại) là cách gọi tư thế đầu cúi về trước kéo dài khi nhìn màn hình. Đầu người nặng khoảng 4,5–5,5 kg. Khi em cúi xuống, đầu như một quả tạ treo xa trục cột sống, nên cơ và khớp ở cổ phải chịu lực lớn hơn nhiều. Mô hình tính toán của bác sĩ phẫu thuật cột sống Hansraj (2014) cho kết quả:

Đây là ước tính từ mô hình, không phải đo trực tiếp trên từng người, nhưng nó giải thích vì sao cúi lâu làm em mỏi cổ, căng vai và dần quen dáng khom.

Gù tư thế khác gù Scheuermann thế nào?

Theo Hiệp hội Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (AAOS), có hai dạng gù lưng hay gặp ở tuổi teen:

• Gù tư thế: do thói quen ngồi khom, cúi điện thoại, cơ lưng trên yếu. Đốt sống bình thường. Khi em đứng thẳng có chủ ý hoặc nằm sấp, lưng thẳng lại. Dạng này cải thiện được bằng tập luyện và đổi thói quen.
• Gù Scheuermann: là gù cấu trúc, các thân đốt sống phát triển lệch thành hình nêm, thường ít nhất 3 đốt liền nhau, mỗi đốt nghiêng từ 5° trở lên trên phim X-quang. Lưng cong cứng, không tự thẳng lại khi cố đứng thẳng. Bệnh thường lộ ra ở tuổi 10–15 và gặp ở nam nhiều hơn nữ.

Một cách tự quan sát ở nhà: em đứng, cúi người về trước, hai tay buông thõng, nhờ người nhà nhìn từ bên cạnh. Nếu lưng trên có một "góc nhọn" rõ, không mềm mại, hãy đi khám. Đây chỉ là cách sàng lọc, không thay chẩn đoán của bác sĩ.

Bài tập 10 phút mỗi ngày cho em

1. Thu cằm (1 phút): ngồi thẳng, kéo cằm ra sau như tạo "cằm đôi", giữ 5 giây, lặp 10 lần.
2. Giãn ngực ở khung cửa (2 phút): đặt hai cẳng tay lên khung cửa, bước một chân lên trước đến khi thấy căng ngực, giữ 30 giây, lặp 3 lần.
3. Trượt tay lên tường (2 phút): lưng, đầu áp tường, trượt hai tay lên xuống hình chữ W–Y, 2 hiệp × 10 lần.
4. Nằm sấp chữ Y–T (2 phút): nằm sấp, nâng nhẹ ngực và hai tay, giữ 3 giây, 2 hiệp × 8 lần.
5. Plank (2 phút): 3 lần × 20–30 giây.
6. Mèo – bò (1 phút): quỳ bốn điểm, cong và võng lưng chậm rãi.

Tập chậm, không đau. Nếu đang bị đau lưng hoặc đã được chẩn đoán gù cấu trúc, em cần hỏi bác sĩ trước. Tư thế tốt cũng đi cùng vận động đều và ngủ đủ, xem thêm trong phương pháp Cao 360°.

Quy tắc dùng điện thoại để bảo vệ cột sống

• Ngang mắt: đưa điện thoại lên, không đưa đầu xuống. Khi ngồi, chống khuỷu tay lên bàn.
• 20–30 phút nghỉ một lần: đứng dậy, ngửa nhẹ đầu, xoay vai.
• Không nằm sấp hoặc nằm nghiêng cúi cổ xem điện thoại lâu trên giường.
• Máy tính bảng, laptop: kê cao bằng giá đỡ hoặc chồng sách.
• Giờ không màn hình: AAP khuyên gia đình lập kế hoạch sử dụng thiết bị, có giờ và khu vực không màn hình.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị tuổi 5–17 vận động trung bình 60 phút mỗi ngày và hạn chế thời gian ngồi giải trí trước màn hình.

Phụ huynh nên làm gì?

Anh/chị hãy để ý dáng con khi con không biết mình đang được nhìn: lúc xem điện thoại, ngồi học. Nhắc nhở nhẹ nhàng hiệu quả hơn chê trách. Kiểm tra bàn học có vừa chiều cao con không, ghế có cho con đặt chân phẳng trên sàn không. Chụp ảnh dáng đứng của con từ bên cạnh mỗi 3 tháng, kèm đo chiều cao trong sổ theo dõi tăng trưởng, sẽ giúp anh/chị thấy thay đổi rõ hơn. Nếu lo về chiều cao của con, có thể bắt đầu bằng bài kiểm tra 3 phút.

Khi nào cần gặp bác sĩ?